Błąd 1: Brak przedimków a/an i the
To absolutny numer jeden na liście błędów Polaków. W języku polskim nie ma przedimków, więc nie czujemy potrzeby ich używania. Tymczasem w angielskim przedimki są obowiązkowe i ich brak od razu zdradza, że mówisz po polsku.
Najczęstsze błędy z przedimkami:
- Źle: I am student. - Dobrze: I am a student.
- Źle: She is doctor. - Dobrze: She is a doctor.
- Źle: I went to cinema. - Dobrze: I went to the cinema.
- Źle: Sun is shining. - Dobrze: The sun is shining.
Zasada jest prosta: a/an używamy, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy lub ogólnie, a the - gdy mówimy o czymś konkretnym, znanym rozmówcy. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule kiedy używamy the.
Wskazówka:
Przed każdym rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej musi być przedimek (a/an/the) lub inny określnik (my, this, some). Jeśli nie wiesz który - użyj a.
Błąd 2: Mieszanie czasów - I didn't went
Polacy często mieszają formy czasowe, szczególnie w przeczeniach i pytaniach. Klasyczny błąd to używanie formy przeszłej po did, choć operator did już sam wskazuje na czas przeszły.
Typowe błędy z czasami:
- Źle: I didn't went. - Dobrze: I didn't go.
- Źle: Did you went? - Dobrze: Did you go?
- Źle: She don't like. - Dobrze: She doesn't like.
- Źle: I have seen him yesterday. - Dobrze: I saw him yesterday.
Zasada: po did/didn't zawsze używamy formy podstawowej czasownika (bezokolicznika bez to). Więcej o Present Simple i Past Simple znajdziesz w naszych poradnikach gramatycznych.
Wskazówka:
Pamiętaj zasadę: jeden wskaźnik czasu wystarczy. Jeśli masz did, czasownik zostaje w formie podstawowej. Jeśli masz yesterday, nie używaj Present Perfect.
Błąd 3: False friends - actual, eventually, sympathetic
False friends to słowa, które brzmieniowo przypominają polskie, ale mają inne znaczenie. Polacy automatycznie tłumaczą je na podstawie podobieństwa, co prowadzi do zabawnych, a czasem krępujących pomyłek.
Najczęstsze false friends Polaków:
- actual = rzeczywisty (NIE: aktualny = current)
- eventually = w końcu (NIE: ewentualnie = possibly)
- sympathetic = współczujący (NIE: sympatyczny = nice, likeable)
- chef = szef kuchni (NIE: szef = boss)
- preservatives = konserwanty (NIE: prezerwatywy = condoms)
To tylko wierzchołek góry lodowej. Pełną listę 30 najczęstszych false friends znajdziesz w naszym artykule false friends angielski-polski. Warto go przestudiować, żeby uniknąć najbardziej krępujących pomyłek.
Błąd 4: Wymowa th, w/v i inne pułapki fonetyczne
Polacy mają ogromne problemy z wymową niektórych angielskich głosek, które po prostu nie istnieją w języku polskim. Najczęstsze błędy dotyczą głosek th, rozróżniania w od v oraz samogłosek.
Najczęstsze błędy wymowy:
- th wymawiane jako "d" lub "t" - think brzmi jak "tink", this jak "dis". Prawidłowo: język między zębami!
- w wymawiane jako "v" - wine brzmi jak vine, west jak vest. To zmienia znaczenie!
- r wymawiane po polsku - angielskie r jest miękkie, język nie dotyka podniebienia
- Akcent wyrazowy - comfortable to "KAMftabl", nie "komFORtabl"
Wskazówka:
Ćwicz wymowę th codziennie przez 5 minut. Połóż język między zęby i dmuchaj powietrze. Powtarzaj: the, this, that, think, three, through, thick, thin. Regularne ćwiczenie przyniesie efekty już po kilku tygodniach.
Dobra wymowa jest szczególnie ważna na egzaminach ustnych, takich jak matura z angielskiego.
Błąd 5: Kalki językowe - I am agree, I have 30 years
Kalki językowe to tłumaczenia słowo w słowo z polskiego, które w angielskim brzmieniowo są błędne lub niezrozumiałe. Polacy często przenoszą struktury polskie do angielskiego, nie zdając sobie sprawy, że te języki działają zupełnie inaczej.
Najczęstsze kalki językowe:
- Źle: I am agree. - Dobrze: I agree. (po polsku "zgadzam się" - ale agree to czasownik, nie przymiotnik!)
- Źle: I have 30 years. - Dobrze: I am 30 years old. (po polsku "mam 30 lat" - ale po angielsku "jestem 30-letni")
- Źle: I must to go. - Dobrze: I must go. (po must nie stawiamy to)
- Źle: It depends from... - Dobrze: It depends on... (po polsku "zależy od" - ale po angielsku depend on)
- Źle: I'm interesting in... - Dobrze: I'm interested in... (po polsku "interesuje mnie" - forma bierna!)
Wskazówka:
Gdy nie wiesz, jak coś powiedzieć po angielsku, nie tłumacz słowo w słowo z polskiego. Zamiast tego pomyśl o tym, co chcesz wyrazić, i poszukaj angielskiego wzorca dla tej myśli.
Błąd 6: Informations, peoples, advices - niepoliczalne rzeczowniki
W polskim prawie każdy rzeczownik można użyć w liczbie mnogiej. W angielskim istnieje kategoria rzeczowników niepoliczalnych, które nie mają formy mnogiej. Polacy nagminnie dodają do nich -s.
Rzeczowniki, które NIE mają liczby mnogiej:
- Źle: informations - Dobrze: information (lub pieces of information)
- Źle: advices - Dobrze: advice (lub pieces of advice)
- Źle: furnitures - Dobrze: furniture (lub pieces of furniture)
- Źle: peoples - Dobrze: people (peoples = narody, ale to rzadkie użycie)
- Źle: knowledges - Dobrze: knowledge
- Źle: homeworks - Dobrze: homework
Więcej o rzeczownikach policzalnych i niepoliczalnych przeczytasz w artykule countable i uncountable nouns. To jeden z tematów, który często pojawia się na egzaminach.
Błąd 7: Make vs do - kiedy którego używać
W polskim mamy jeden czasownik "robić". W angielskim są dwa: make i do. Polacy często używają ich zamiennie, co jest błędem.
Kiedy używamy DO:
- Czynności i prace: do homework, do the dishes, do exercise
- Prace domowe: do the laundry, do the ironing, do the shopping
- Ogólne czynności: do your best, do a favour, do business
Kiedy używamy MAKE:
- Tworzenie: make a cake, make dinner, make coffee
- Komunikacja: make a phone call, make a suggestion, make a decision
- Reakcje: make a mistake, make progress, make money
Wskazówka:
Ogólna zasada: do = wykonywać czynność (skupiamy się na procesie), make = tworzyć coś nowego (skupiamy się na rezultacie). Ale niestety wiele kolokacji trzeba po prostu zapamiętać.
Błąd 8: Since vs for - od kiedy, a jak długo
Polacy często mieszają since i for, bo oba tłumaczą się na polskie "od". Jednak w angielskim te słowa używane są w różnych kontekstach i ich zamiana to błąd gramatyczny.
Różnica między since i for:
- since = od (konkretnego momentu w czasie): since Monday, since 2020, since I was a child
- for = od/przez (okres czasu): for two hours, for three years, for a long time
Przykłady poprawnego użycia:
- Źle: I have lived here since 5 years.
- Dobrze: I have lived here for 5 years. (okres czasu)
- Dobrze: I have lived here since 2021. (konkretny moment)
- Źle: I've been waiting for 3 o'clock.
- Dobrze: I've been waiting since 3 o'clock. (konkretny moment)
Zarówno since, jak i for często występują z czasem Present Perfect. Opanowanie tej różnicy jest kluczowe na każdym egzaminie z angielskiego.
Błąd 9: Zła kolejność przymiotników
W polskim możemy układać przymiotniki w dowolnej kolejności. W angielskim obowiązuje ścisła hierarchia, którą native speakerzy stosują intuicyjnie, a Polacy często łamią.
Prawidłowa kolejność przymiotników (OSASCOMP):
- Opinia: beautiful, ugly, nice
- Size (rozmiar): big, small, tall
- Age (wiek): old, new, young
- Shape (kształt): round, flat, square
- Colour (kolor): red, blue, green
- Origin (pochodzenie): Polish, French, American
- Material: wooden, leather, plastic
- Purpose (przeznaczenie): sleeping (bag), running (shoes)
Przykłady:
- Źle: a red big car - Dobrze: a big red car (rozmiar przed kolorem)
- Źle: a wooden old table - Dobrze: an old wooden table (wiek przed materiałem)
- Dobrze: a beautiful small old round brown Italian leather bag (wszystkie w prawidłowej kolejności)
Wskazówka:
W praktyce rzadko używasz więcej niż 2-3 przymiotników naraz. Zapamiętaj najważniejszą regułę: opinia jest zawsze pierwsza, a kolor - przed materiałem i pochodzeniem.
Błąd 10: Brak -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej
To błąd, który popełniają nawet zaawansowani uczniowie. W Present Simple czasownik w trzeciej osobie liczby pojedynczej (he/she/it) zawsze dostaje końcówkę -s lub -es.
Typowe błędy:
- Źle: She like chocolate. - Dobrze: She likes chocolate.
- Źle: He go to school every day. - Dobrze: He goes to school every day.
- Źle: It rain a lot here. - Dobrze: It rains a lot here.
- Źle: My father work in a bank. - Dobrze: My father works in a bank.
Ten błąd jest szczególnie niebezpieczny na egzaminach, bo jest łatwo zauważalny i kosztuje punkty. Egzaminatorzy na egzaminie ósmoklasisty i maturze surowo oceniają takie błędy gramatyczne.
Zasady dodawania -s/-es:
- Większość czasowników: dodaj -s (plays, reads, writes)
- Czasowniki kończące się na -s, -sh, -ch, -x, -o: dodaj -es (watches, goes, washes)
- Czasowniki kończące się na spółgłoska + y: zamień y na -ies (studies, tries, carries)
Wskazówka:
Sprawdź nasze ćwiczenia z Present Simple, żeby przetestować, czy opanowałeś tę zasadę. Regularne ćwiczenie to jedyny sposób na wyeliminowanie tego błędu na dobre.
