Blad 1: Brak przedimkow a/an i the
To absolutny numer jeden na liscie bledow Polakow. W jezyku polskim nie ma przedimkow, wiec nie czujemy potrzeby ich uzywania. Tymczasem w angielskim przedimki sa obowiazkowe i ich brak od razu zdradza, ze mowisz po polsku.
Najczestsze bledy z przedimkami:
- Zle: I am student. - Dobrze: I am a student.
- Zle: She is doctor. - Dobrze: She is a doctor.
- Zle: I went to cinema. - Dobrze: I went to the cinema.
- Zle: Sun is shining. - Dobrze: The sun is shining.
Zasada jest prosta: a/an uzywamy, gdy mowimy o czyms po raz pierwszy lub ogolnie, a the - gdy mowimy o czyms konkretnym, znanym rozmowcy. Wiecej na ten temat przeczytasz w artykule kiedy uzywamy the.
Wskazowka:
Przed kazdym rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej musi byc przedimek (a/an/the) lub inny okreslnik (my, this, some). Jesli nie wiesz ktory - uzyj a.
Blad 2: Mieszanie czasow - I didn't went
Polacy czesto mieszaja formy czasowe, szczegolnie w przeczeniach i pytaniach. Klasyczny blad to uzywanie formy przeszlej po did, choc operator did juz sam wskazuje na czas przeszly.
Typowe bledy z czasami:
- Zle: I didn't went. - Dobrze: I didn't go.
- Zle: Did you went? - Dobrze: Did you go?
- Zle: She don't like. - Dobrze: She doesn't like.
- Zle: I have seen him yesterday. - Dobrze: I saw him yesterday.
Zasada: po did/didn't zawsze uzywamy formy podstawowej czasownika (bezokolicznika bez to). Wiecej o Present Simple i Past Simple znajdziesz w naszych poradnikach gramatycznych.
Wskazowka:
Pamietaj zasade: jeden wskaznik czasu wystarczy. Jesli masz did, czasownik zostaje w formie podstawowej. Jesli masz yesterday, nie uzywaj Present Perfect.
Blad 3: False friends - actual, eventually, sympathetic
False friends to slowa, ktore brzmieniowo przypominaja polskie, ale maja inne znaczenie. Polacy automatycznie tlumacza je na podstawie podobienstwa, co prowadzi do zabawnych, a czasem krepujacych pomylek.
Najczestsze false friends Polakow:
- actual = rzeczywisty (NIE: aktualny = current)
- eventually = w koncu (NIE: ewentualnie = possibly)
- sympathetic = wspolczujacy (NIE: sympatyczny = nice, likeable)
- chef = szef kuchni (NIE: szef = boss)
- preservatives = konserwanty (NIE: prezerwatywy = condoms)
To tylko wierzcholek gory lodowej. Pelna liste 30 najczestszych false friends znajdziesz w naszym artykule false friends angielski-polski. Warto go przestudiowac, zeby uniknac najbardziej krepujacych pomylek.
Blad 4: Wymowa th, w/v i inne pulapki fonetyczne
Polacy maja ogromne problemy z wymowa niektorych angielskich glosek, ktore po prostu nie istnieja w jezyku polskim. Najczestsze bledy dotycza glosek th, rozroznenia w od v oraz samoglosek.
Najczestsze bledy wymowy:
- th wymawiane jako "d" lub "t" - think brzmi jak "tink", this jak "dis". Prawidlowo: jezyk miedzy zebami!
- w wymawiane jako "v" - wine brzmi jak vine, west jak vest. To zmienia znaczenie!
- r wymawiane po polsku - angielskie r jest miekkie, jezyk nie dotyka podniebienia
- Akcent wyrazowy - comfortable to "KAMftabl", nie "komFORtabl"
Wskazowka:
Cwicz wymowe th codziennie przez 5 minut. Poloz jezyk miedzy zeby i dmuchaj powietrze. Powtarzaj: the, this, that, think, three, through, thick, thin. Regularne cwiczenie przyniesie efekty juz po kilku tygodniach.
Dobra wymowa jest szczegolnie wazna na egzaminach ustnych, takich jak matura z angielskiego.
Blad 5: Kalki jezykowe - I am agree, I have 30 years
Kalki jezykowe to tlumaczenia slowo w slowo z polskiego, ktore w angielskim brzmieniowo sa bledne lub niezrozumiale. Polacy czesto przenoszastruktury polskie do angielskiego, nie zdajac sobie sprawy, ze te jezyki dzialaja zupelnie inaczej.
Najczestsze kalki jezykowe:
- Zle: I am agree. - Dobrze: I agree. (po polsku "zgadzam sie" - ale agree to czasownik, nie przymiotnik!)
- Zle: I have 30 years. - Dobrze: I am 30 years old. (po polsku "mam 30 lat" - ale po angielsku "jestem 30-letni")
- Zle: I must to go. - Dobrze: I must go. (po must nie stawiamy to)
- Zle: It depends from... - Dobrze: It depends on... (po polsku "zalezy od" - ale po angielsku depend on)
- Zle: I'm interesting in... - Dobrze: I'm interested in... (po polsku "interesuje mnie" - forma bierna!)
Wskazowka:
Gdy nie wiesz, jak cos powiedziec po angielsku, nie tlumacz slowo w slowo z polskiego. Zamiast tego pomysl o tym, co chcesz wyrazic, i poszukaj angielskiego wzorca dla tej mysli.
Blad 6: Informations, peoples, advices - niepoliczalne rzeczowniki
W polskim prawie kazdy rzeczownik mozna uzyc w liczbie mnogiej. W angielskim istnieje kategoria rzeczownikow niepoliczalnych, ktore nie maja formy mnogiej. Polacy nagminnie dodaja do nich -s.
Rzeczowniki, ktore NIE maja liczby mnogiej:
- Zle: informations - Dobrze: information (lub pieces of information)
- Zle: advices - Dobrze: advice (lub pieces of advice)
- Zle: furnitures - Dobrze: furniture (lub pieces of furniture)
- Zle: peoples - Dobrze: people (peoples = narody, ale to rzadkie uzycie)
- Zle: knowledges - Dobrze: knowledge
- Zle: homeworks - Dobrze: homework
Wiecej o rzeczownikach policzalnych i niepoliczalnych przeczytasz w artykule countable i uncountable nouns. To jeden z tematow, ktory czesto pojawia sie na egzaminach.
Blad 7: Make vs do - kiedy ktorego uzywac
W polskim mamy jeden czasownik "robic". W angielskim sa dwa: make i do. Polacy czesto uzywaja ich zamiennie, co jest bledem.
Kiedy uzywamy DO:
- Czynnosci i prace: do homework, do the dishes, do exercise
- Prace domowe: do the laundry, do the ironing, do the shopping
- Ogolne czynnosci: do your best, do a favour, do business
Kiedy uzywamy MAKE:
- Tworzenie: make a cake, make dinner, make coffee
- Komunikacja: make a phone call, make a suggestion, make a decision
- Reakcje: make a mistake, make progress, make money
Wskazowka:
Ogolna zasada: do = wykonywac czynnosc (skupiamy sie na procesie), make = tworzyc cos nowego (skupiamy sie na rezultacie). Ale niestety wiele kolokacji trzeba po prostu zapamietac.
Blad 8: Since vs for - od kiedy, a jak dlugo
Polacy czesto mieszaja since i for, bo oba tlumacza sie na polskie "od". Jednak w angielskim te slowa uzywane sa w roznych kontekstach i ich zamiana to blad gramatyczny.
Roznica miedzy since i for:
- since = od (konkretnego momentu w czasie): since Monday, since 2020, since I was a child
- for = od/przez (okres czasu): for two hours, for three years, for a long time
Przyklady poprawnego uzycia:
- Zle: I have lived here since 5 years.
- Dobrze: I have lived here for 5 years. (okres czasu)
- Dobrze: I have lived here since 2021. (konkretny moment)
- Zle: I've been waiting for 3 o'clock.
- Dobrze: I've been waiting since 3 o'clock. (konkretny moment)
Zarowno since, jak i for czesto wystepuja z czasem Present Perfect. Opanowanie tej roznic jest kluczowe na kazdym egzaminie z angielskiego.
Blad 9: Zla kolejnosc przymiotnikow
W polskim mozemy ukladac przymiotniki w dowolnej kolejnosci. W angielskim obowiazuje scisla hierarchia, ktora native speakerzy stosuja intuicyjnie, a Polacy czesto lamia.
Prawidlowa kolejnosc przymiotnikow (OSASCOMP):
- Opinia: beautiful, ugly, nice
- Size (rozmiar): big, small, tall
- Age (wiek): old, new, young
- Shape (ksztalt): round, flat, square
- Colour (kolor): red, blue, green
- Origin (pochodzenie): Polish, French, American
- Material: wooden, leather, plastic
- Purpose (przeznaczenie): sleeping (bag), running (shoes)
Przyklady:
- Zle: a red big car - Dobrze: a big red car (rozmiar przed kolorem)
- Zle: a wooden old table - Dobrze: an old wooden table (wiek przed materialem)
- Dobrze: a beautiful small old round brown Italian leather bag (wszystkie w prawidlowej kolejnosci)
Wskazowka:
W praktyce rzadko uzywasz wiecej niz 2-3 przymiotnikow naraz. Zapamietaj najwazniejsza regule: opinia jest zawsze pierwsza, a kolor - przed materialem i pochodzeniem.
Blad 10: Brak -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej
To blad, ktory popelniaja nawet zaawansowani uczniowie. W Present Simple czasownik w trzeciej osobie liczby pojedynczej (he/she/it) zawsze dostaje koncowke -s lub -es.
Typowe bledy:
- Zle: She like chocolate. - Dobrze: She likes chocolate.
- Zle: He go to school every day. - Dobrze: He goes to school every day.
- Zle: It rain a lot here. - Dobrze: It rains a lot here.
- Zle: My father work in a bank. - Dobrze: My father works in a bank.
Ten blad jest szczegolnie niebezpieczny na egzaminach, bo jest latwo zauwazyalny i kosztuje punkty. Egzaminatorzy na egzaminie osmoklasisty i maturze surowo oceniaja takie bledy gramatyczne.
Zasady dodawania -s/-es:
- Wiekszosc czasownikow: dodaj -s (plays, reads, writes)
- Czasowniki konczace sie na -s, -sh, -ch, -x, -o: dodaj -es (watches, goes, washes)
- Czasowniki konczace sie na spolgloska + y: zamien y na -ies (studies, tries, carries)
Wskazowka:
Sprawdz nasze cwiczenia z Present Simple, zeby przetestowac, czy opanowales te zasade. Regularne cwiczenie to jedyny sposob na wyeliminowanie tego bledu na dobre.
