Past Simple (czas przeszły prosty) – budowa, zasady, przykłady

Past Simple to czas przeszły prosty. Mówimy nim o tym, co się wydarzyło i już się skończyło: wczoraj, tydzień temu, w 2020 roku.

Zapamiętaj: forma przeszła jest taka sama dla wszystkich osób: I worked, you worked, he worked, we worked, they worked. W trzeciej osobie nie ma żadnego -s.

Uwaga: w przeczeniach i pytaniach czas przeszły pokazuje już słowo did, więc czasownik wraca do formy podstawowej: She didn't go, a nie 'She didn't went'.

Czasu Past Simple używamy, gdy mówimy o:

• czynności zakończonej w określonym czasie – I visited my grandma last weekend. (W zeszły weekend odwiedziłem babcię.)
• kilku wydarzeniach po kolei – I got up, had breakfast and went to school. (Wstałem, zjadłem śniadanie i poszedłem do szkoły.)
• czymś, co trwało i się skończyło – She lived in London for five years. (Mieszkała w Londynie przez pięć lat – już tam nie mieszka.)
• dawnych zwyczajach – When I was a child, I played outside every day. (Kiedy byłem dzieckiem, codziennie bawiłem się na dworze.)

Zapamiętaj: jeśli możesz odpowiedzieć na pytanie 'kiedy to było?' (wczoraj, rok temu, w poniedziałek), używasz Past Simple.

Polskie 'robiłem' i 'zrobiłem' to po angielsku najczęściej ta sama forma. I cleaned my room znaczy 'sprzątałem pokój' albo 'posprzątałem pokój' – zależnie od sytuacji.

Większość czasowników tworzy formę przeszłą tak samo: dodajemy -ed. Work – worked, play – played, watch – watched.

Zapamiętaj: stopped, studied, played – te trzy słowa pokazują trzy najważniejsze zasady pisowni końcówki -ed.

Uwaga: częste błędy w pisowni to 'stoped' (poprawnie stopped), 'studyed' (poprawnie studied) i 'plaied' (poprawnie played).

Spółgłoski nie podwajamy w trzech sytuacjach:

• przed spółgłoską stoją dwie samogłoski: rain – rained, clean – cleaned
• czasownik kończy się na w, x lub y: snow – snowed, fix – fixed, play – played
• dłuższy czasownik ma akcent na pierwszej sylabie: open – opened, visit – visited, listen – listened

W brytyjskiej pisowni wyjątkiem jest travel – travelled (po amerykańsku: traveled).

Końcówkę -ed wymawiamy na trzy sposoby. Litery e zwykle w ogóle nie słychać.

Zapamiętaj: dodatkową sylabę '-yd' słychać tylko wtedy, gdy czasownik kończy się na t lub d: want – wanted, need – needed. W pozostałych czasownikach sylab nie przybywa: worked to jedna sylaba.

Uwaga: najczęstszy błąd Polaków to czytanie każdego -ed jako osobnej sylaby: 'łoczed', 'plejed', 'łerked'. Posłuchaj przykładów – naciśnij głośnik obok zdania.

Część czasowników nie dostaje końcówki -ed, tylko ma własną formę przeszłą (tak zwaną drugą formę). Trzeba się ich nauczyć na pamięć. Oto 20 najczęstszych:

Zapamiętaj: drugiej formy używamy tylko w zdaniach twierdzących: I went. W przeczeniach i pytaniach wraca forma podstawowa: I didn't go. Did you go?

Uwaga: read pisze się tak samo w obu formach, ale w czasie przeszłym czytamy 'red', a nie 'rid'.

Pełną listę z wymową i tłumaczeniem znajdziesz na stronie czasowniki nieregularne.

Czasowników nieregularnych nie trzeba wkuwać alfabetycznie. Większość z nich układa się w cztery wzorce. Ucząc się grupami, zapamiętujesz kilka form naraz.

W każdej trójce pierwsza forma to forma podstawowa, druga to Past Simple, a trzecia (past participle) przyda się w Present Perfect.

• Trzy takie same formy (AAA) – cut–cut–cut, put–put–put, let–let–let, cost–cost–cost, hit–hit–hit, hurt–hurt–hurt. Prawie wszystkie kończą się na -t lub -d.
• Zmiana samogłoski i → a → u – sing–sang–sung, ring–rang–rung, drink–drank–drunk, swim–swam–swum, begin–began–begun.
• Druga i trzecia forma takie same (ABB) – najliczniejsza grupa: buy–bought–bought, bring–brought–brought, think–thought–thought, teach–taught–taught, catch–caught–caught; feel–felt–felt, keep–kept–kept, sleep–slept–slept; say–said–said, tell–told–told, make–made–made.
• Trzy różne formy (ABC) – najtrudniejsze, warto je powtarzać najczęściej: go–went–gone, see–saw–seen, eat–ate–eaten, take–took–taken, write–wrote–written, give–gave–given.

Trzy sposoby na szybszą naukę:

• Powtarzaj formy na głos jak rymowankę: sing–sang–sung, ring–rang–rung; bought, brought, thought – wspólne brzmienie pomaga pamięci.
• Ułóż krótką historyjkę w czasie przeszłym, np. Yesterday I went to the shop, bought some food, came home and ate dinner.
• Dodawaj 3–5 nowych czasowników dziennie i zawsze zaczynaj od powtórki poprzednich. Pełną tabelę form znajdziesz na stronie czasowniki nieregularne.

Zapamiętaj: ucz się czasowników grupami i w zdaniach, a nie pojedynczo z listy. Kilka nowych form dziennie wystarczy, jeśli codziennie powtarzasz poprzednie.

Schemat: osoba + didn't + forma podstawowa oraz Did + osoba + forma podstawowa?

Krótkie odpowiedzi: Yes, I did. / No, I didn't. Did jest takie samo dla wszystkich osób. Didn't to skrót od did not.

Pytania szczegółowe: słowo pytające + did + osoba + forma podstawowa.

• Where did you go? – Dokąd poszedłeś?
• What did she say? – Co ona powiedziała?
• When did they arrive? – Kiedy oni przyjechali?

Uwaga: po did i didn't nigdy nie stawiamy formy przeszłej. Błędy: 'Did you went?', 'I didn't saw'. Poprawnie: Did you go? I didn't see.

Zapamiętaj: gdy pytamy, kto coś zrobił, nie używamy did: Who broke the window? – Kto zbił okno?

Was i were to formy przeszłe czasownika to be: 'byłem, była, byliśmy'.

• I was tired. – Byłem zmęczony.
• They were at home. – Oni byli w domu.
• I was born in 2014. – Urodziłem się w 2014 roku.

Zapamiętaj: I, he, she, it – was. You, we, they – were.

Uwaga: z was i were nie używamy did. Błędy: 'Did you were at school?', 'I didn't was'. Poprawnie: Were you at school? I wasn't.

Past Simple łatwo rozpoznać po słowach, które wskazują zakończoną przeszłość:

• yesterday – wczoraj (yesterday morning – wczoraj rano)
• last night / week / month / year – wczoraj wieczorem, w zeszłym tygodniu, miesiącu, roku
• two days ago – dwa dni temu, a long time ago – dawno temu
• in 2020, in May, on Monday – w 2020 roku, w maju, w poniedziałek
• when I was a child – kiedy byłem dzieckiem

Określenie czasu stoi zwykle na końcu zdania, rzadziej na początku: I met her two years ago. / Two years ago I met her.

Uwaga: ago stawiamy po okresie czasu: three days ago, a nie 'ago three days'. Przed last i yesterday nie ma przyimka: last week, a nie 'in last week'.

Zapamiętaj: yesterday, last i ago to najpewniejsze sygnały, że w zdaniu potrzebny jest Past Simple.

I lost my keys yesterday. – Zgubiłem klucze wczoraj (mówię, kiedy to było). I have lost my keys. – Zgubiłem klucze i teraz ich nie mam (ważny jest skutek).

Zapamiętaj: gdy w zdaniu jest konkretny czas przeszły (yesterday, last year, two days ago, in 2019), zawsze wybierz Past Simple. Zdanie 'I have seen him yesterday' jest błędne.

Pełne porównanie znajdziesz w lekcji Present Perfect.