Can – umiejętności i zdolności (ability)
Najczęściej używamy can do mówienia o tym, co potrafimy robić:
- I can swim. – Umiem pływać.
- She can speak three languages. – Ona potrafi mówić w trzech językach.
- He can't cook. – On nie umie gotować.
Can w tym znaczeniu odpowiada polskiemu "umieć", "potrafić", "móc".
I can play the piano.
Umiem grać na pianinie.
She can run very fast.
Ona potrafi bardzo szybko biegać.
He can't drive a car.
On nie umie prowadzić samochodu.
Can – pozwolenie (permission)
Can używamy również do udzielania i proszenia o pozwolenie:
- Can I go to the bathroom? – Czy mogę iść do łazienki?
- You can sit here. – Możesz tu usiąść.
- You can't park here. – Nie możesz tu parkować.
W bardziej formalnych sytuacjach zamiast can używamy may lub could.
Can I use your phone?
Czy mogę użyć twojego telefonu?
You can borrow my book.
Możesz pożyczyć moją książkę.
You can't eat in the library.
Nie wolno jeść w bibliotece.
Can – prośby (requests)
Can pojawia się często w uprzejmych prośbach:
- Can you help me? – Czy możesz mi pomóc?
- Can you close the window? – Czy możesz zamknąć okno?
Bardziej uprzejmą formą jest Could you...?
Can you pass me the salt?
Czy możesz podać mi sól?
Can you speak more slowly?
Czy możesz mówić wolniej?
Budowa zdań z can
Can jest czasownikiem modalnym, co oznacza:
- Nie dodajemy -s w 3. osobie: He can (NIE: He cans)
- Po can stawiamy bezokolicznik BEZ to: I can swim (NIE: I can to swim)
- Nie potrzebuje do/does w pytaniach ani przeczeniach
Schemat: Podmiot + can + czasownik
She can dance very well.
Ona potrafi bardzo dobrze tańczyć.
They can come tomorrow.
Oni mogą przyjść jutro.
Przeczenia – can't / cannot
Przeczenia tworzymy dodając not: can + not = cannot (pisane razem!) lub skrót can't. Nie używamy don't/doesn't!
Schemat: Podmiot + can't / cannot + czasownik
I can't find my keys.
Nie mogę znaleźć kluczy.
She cannot attend the meeting.
Ona nie może uczestniczyć w spotkaniu.
We can't wait!
Nie możemy się doczekać!
Pytania – Can you...? / Can she...?
Pytania tworzymy przez inwersję – przesuwamy can przed podmiot:
Schemat: Can + podmiot + czasownik + ...?
Krótkie odpowiedzi: Yes, I can. / No, I can't.
Can you swim?
Czy umiesz pływać?
Can she speak English?
Czy ona mówi po angielsku?
Can they come to the party?
Czy oni mogą przyjść na imprezę?
Can vs Could – jakie są różnice?
Could to przeszła forma can, ale ma też inne użycia:
- Umiejętności w przeszłości: I could swim when I was 5.
- Uprzejme prośby: Could you help me?
- Możliwość: It could rain tomorrow.
Na poziomie A1: could = przeszłość od can + bardziej uprzejma forma.
I could read when I was 4.
Umiałem czytać, gdy miałem 4 lata.
Could you open the door, please?
Czy mógłbyś otworzyć drzwi?
Przykłady
| Angielski | Polski | |
|---|---|---|
| I can speak English. | Umiem mówić po angielsku. | |
| She can't ride a bicycle. | Ona nie umie jeździć na rowerze. | |
| Can you help me with homework? | Czy możesz mi pomóc z pracą domową? | |
| He can play the guitar. | On umie grać na gitarze. | |
| We can't come to the party. | Nie możemy przyjść na imprezę. | |
| Can I open the window? | Czy mogę otworzyć okno? | |
| They can run very fast. | Oni potrafią bardzo szybko biegać. | |
| You can't use your phone in class. | Nie możesz używać telefonu na lekcji. |
Ćwiczenia interaktywne
Kliknij poprawną odpowiedź lub wpisz brakujące słowo. Po udzieleniu odpowiedzi zobaczysz wyjaśnienie.
She ___ speak French and German.
___ you swim?
I ___ find my phone. Where is it?
Zdanie 'He cans play football.' jest poprawne.
I can ___ very well.
Forma 'cannot' pisze się jako jeden wyraz.
___ I borrow your pencil?
When I was young, I ___ run very fast.
Powiązane tematy
Sprawdź się - quizy
Quiz: Can i can't – ćwiczenia (A1)
Przećwicz użycie can i can't w interaktywnym quizie na poziomie A1. 10 pytań o umiejętności, pozwolenia i prośby. Sprawdź swoją znajomość czasownika modalnego!
Czasownik modalny can to jeden z pierwszych elementów gramatyki angielskiej, jakich uczą się osoby na poziomie A1. Jest niezwykle przydatny w codziennej komunikacji, ponieważ pozwala mówić o umiejętnościach, prosić o pozwolenie i wyrażać prośby.
Can – umiejętności, pozwolenia i prośby
Czasownik can ma trzy główne zastosowania:
- Umiejętności — I can swim. (Umiem pływać.) / She can play the guitar.
- Pozwolenia i zakazy — Can I go to the bathroom? / You can't park here.
- Prośby — Can you help me? / Can you open the window?
W bardziej formalnych kontekstach zamiast can używa się may (pozwolenie) lub could (uprzejme prośby).
Budowa zdań z can – dlaczego jest tak prosta?
Can należy do grupy czasowników modalnych, co oznacza trzy proste zasady:
- Nie dodajemy -s w trzeciej osobie — He can swim (NIE: He cans swim)
- Po can stawiamy bezokolicznik bez to — I can swim (NIE: I can to swim)
- Can sam tworzy przeczenia i pytania — nie potrzebuje do/does
To odróżnia can od zwykłych czasowników, np. w Present Simple, gdzie pytania tworzymy za pomocą do/does.
Can't – wymowa, pisownia i can vs could
Skrót can't to połączenie can + not. Pełna forma – cannot – pisze się jako jeden wyraz. Could to przeszła forma can, ale pełni też inne funkcje:
- Umiejętności w przeszłości — I could swim when I was 5.
- Uprzejme prośby — Could you help me, please?
- Możliwość — It could rain tomorrow.
Najczęstsze błędy Polaków z can
Do typowych błędów polskich uczniów z can należą:
- Dodawanie to — I can to swim zamiast I can swim
- Dodawanie -s — She cans zamiast She can
- Używanie do/does — Do you can swim? zamiast Can you swim?
- Pisanie can not jako dwóch wyrazów zamiast cannot
Ćwiczenia z can i kolejne kroki
Aby utrwalić użycie can i can't, rozwiąż nasz quiz z can i can't. Warto też powtórzyć odmianę czasownika to be, który jest podstawą wielu konstrukcji, oraz poznać there is / there are. Więcej materiałów dla dzieci i początkujących znajdziesz w dedykowanej sekcji, a wszystkie tematy gramatyczne w sekcji gramatyka angielska.
📖 Quiz z can i can't 📖 Czasownik to be 📖 There is / there are 📖 Materiały dla dzieci
Najczęściej zadawane pytania
Nie! Po can stawiamy czasownik w formie podstawowej bez to. Mówi się: I can swim (NIE: I can to swim).
Nie. Can ma jedną formę dla wszystkich osób: I can, he can, they can. Nigdy: he cans.
Can jest mniej formalny: Can I go? May jest bardziej formalny: May I go? W codziennej rozmowie can jest akceptowalny.
W angielskim brytyjskim can wymawia się krótko, a can't z długim a. Kluczem jest kontekst i nacisk.