Kiedy używamy say?
Say używamy, gdy cytujemy czyjeś słowa lub przekazujemy treść wypowiedzi. Po say podajemy co zostało powiedziane, ale nie podajemy bezpośrednio osoby, do której mówimy. Jeśli chcemy dodać odbiorcę, używamy say to someone.
Zasada: say + something (powiedzieć coś)
Po say NIGDY nie stoi bezpośrednio osoba. Nie mówimy *say me!
Say z cytatem lub treścią:
She said 'hello'. – Powiedziała 'cześć'.
He said that he was tired. – Powiedział, że jest zmęczony.
What did you say? – Co powiedziałeś?
I said nothing. – Nic nie powiedziałem.
Say to someone (z przyimkiem to):
She said to me that she was leaving. – Powiedziała mi, że wyjeżdża.
He said goodbye to everyone. – Pożegnał się ze wszystkimi.
What did she say to you? – Co ci powiedziała?
Zapamiętaj: say + CO (treść). Jeśli chcesz dodać KOMU, dodaj to: say something to someone. Nigdy *say someone!
Say jest kluczowym czasownikiem w mowie zależnej (reported speech) – przeczytaj więcej!
Kiedy używamy tell?
Tell używamy, gdy przekazujemy informację konkretnej osobie. Po tell zawsze stoi osoba (komu mówimy), a potem treść. To główna różnica – tell wymaga odbiorcy.
Zasada: tell + someone + something (powiedzieć komuś coś)
Po tell ZAWSZE stoi osoba (me, him, her, them, John...). Nie mówimy *tell that... bez osoby!
Tell z osobą:
She told me that she was leaving. – Powiedziała mi, że wyjeżdża.
He told the children a story. – Opowiedział dzieciom historię.
Can you tell him to come here? – Czy możesz mu powiedzieć, żeby tu przyszedł?
Don't tell anyone! – Nie mów nikomu!
Porównaj say i tell – to samo zdanie:
She said that she was tired. – Powiedziała, że jest zmęczona. (co powiedziała)
She told me that she was tired. – Powiedziała MI, że jest zmęczona. (komu)
He said 'I'm leaving'. – Powiedział 'wyjeżdżam'. (cytat)
He told us he was leaving. – Powiedział NAM, że wyjeżdża. (informacja dla nas)
Prosty test: jeśli po czasowniku stoi osoba (me, him, her, them) – użyj tell. Jeśli stoi treść (that..., 'hello', nothing) – użyj say.
Więcej o strukturach zdaniowych znajdziesz na stronie gramatyka angielska.
Stałe wyrażenia z say
Czasownik say tworzy wiele stałych wyrażeń, których trzeba się nauczyć na pamięć. Nie można ich zastąpić tell – to ustalone kolokacje w angielskim.
Pozdrowienia i pożegnania:
say hello – przywitać się
say goodbye – pożegnać się
say good morning – powiedzieć 'dzień dobry'
say thank you – podziękować
say sorry – przeprosić
say please – powiedzieć 'proszę'
Inne ważne wyrażenia z say:
say a word – powiedzieć słowo
say a prayer – odmówić modlitwę
say nothing – nic nie mówić
say yes / no – powiedzieć tak / nie
I must say... – muszę przyznać...
that is to say... – to znaczy...
Przykłady w zdaniach:
Don't forget to say thank you! – Nie zapomnij podziękować!
She didn't say a word. – Nie powiedziała ani słowa.
He said goodbye and left. – Pożegnał się i wyszedł.
Wyrażenia z say dotyczą głównie słów, pozdrowień i zwrotów. Zapamiętaj je jako gotowe bloki – nie tłumacz dosłownie z polskiego!
Poznaj więcej przydatnych zwrotów w artykule Wyrażanie opinii po angielsku.
Stałe wyrażenia z tell
Podobnie jak say, czasownik tell ma swoje stałe wyrażenia. Co ciekawe, w tych kolokacjach tell czasem nie wymaga osoby – to wyjątki od ogólnej zasady!
Wyrażenia z tell (z osobą):
tell someone the truth – powiedzieć komuś prawdę
tell someone a lie – skłamać komuś
tell someone a story – opowiedzieć komuś historię
tell someone a joke – opowiedzieć komuś dowcip
tell someone a secret – zdradzić komuś sekret
tell someone the way – wskazać komuś drogę
Wyrażenia z tell (bez osoby – wyjątki!):
tell the truth – mówić prawdę
tell a lie – kłamać
tell the time – odczytywać godzinę (z zegara)
tell the difference – odróżniać, widzieć różnicę
tell a story – opowiadać historię
Przykłady w zdaniach:
Can you tell the difference between these two? – Czy widzisz różnicę między tymi dwoma?
She told me a secret. – Zdradziła mi sekret.
Don't tell lies! – Nie kłam!
My son can tell the time now. – Mój syn umie już odczytywać godzinę.
Wyrażenia tell the truth, tell a lie, tell the time i tell the difference to wyjątki – tell bez osoby. Zapamiętaj je!
Sprawdź też idiomy angielskie, w których say i tell również się pojawiają.
Say i tell w mowie zależnej (reported speech)
Mowa zależna (reported speech) to kluczowy kontekst, w którym say i tell pojawiają się najczęściej. Obie formy są poprawne, ale różnią się strukturą zdania – i tu właśnie uczniowie robią najwięcej błędów.
Mowa zależna z say: He said (that) he was tired.
Mowa zależna z tell: He told me (that) he was tired.
Zauważ: said bez osoby, told z osobą!
Przykłady z say w reported speech:
Mowa bezpośrednia: 'I am happy,' she said.
Mowa zależna: She said (that) she was happy.
Mowa bezpośrednia: 'We will come,' they said.
Mowa zależna: They said (that) they would come.
Przykłady z tell w reported speech:
She told me (that) she was happy.
They told us (that) they would come.
He told his boss (that) he needed a day off.
The teacher told the students to be quiet.
Najczęstsze błędy Polaków:
❌ *He said me that... ✔ He told me that... lub He said to me that...
❌ *He told that... ✔ He said that... lub He told me that...
Na maturze mowa zależna to jeden z kluczowych tematów. Zapamiętaj: said + that... (bez osoby), told + osoba + that... (z osobą). To eliminuje 90% błędów!
Pełny przewodnik po mowie zależnej znajdziesz w artykule Reported speech – mowa zależna po angielsku.
Ćwiczenia – say czy tell?
Sprawdź swoją wiedzę! Uzupełnij zdania odpowiednią formą say lub tell (w odpowiednim czasie). Odpowiedzi w nawiasach – najpierw spróbuj sam!
Uzupełnij said lub told:
1. She ___ me the truth. (told)
2. He ___ that he was sorry. (said)
3. Can you ___ me the way to the station? (tell)
4. What did she ___? (say)
5. Don't ___ lies! (tell)
6. He ___ goodbye and left. (said)
7. She ___ the children a story. (told)
8. I ___ to him that I disagreed. (said)
Podsumowanie:
Say = powiedzieć CO (treść, cytat): say something, say hello, say that...
Tell = powiedzieć KOMU (osoba + treść): tell someone something, tell me, tell a lie
Rozwiązuj quizy z gramatyki na DarmowyAngielski.pl. Przeczytaj też o mowie zależnej, gdzie say i tell odgrywają kluczową rolę.
Kontynuuj naukę: sprawdź wyrażanie opinii po angielsku lub przejdź do wszystkich tematów gramatycznych.
